بیمارستان دکتر شریعتی

تعریف دیابت :

دیابت یا بیماری قند یک اختلال سوخت و سازی (متابولیک) در بدن است. در این بیماری توانایی تولید هورمون انسولین در بدن از بین می رود و یا بدن در برابر انسولین مقاومت نشان می­دهد و بنابراین انسولین تولیدی نمی تواند عملکرد طبیعی خود را انجام دهد. نقش اصلی انسولین در بدن پایین آوردن قند خون توسط ساز و کارهای مختلف است.

انواع دیابت :

۱- دیابت نوع ۱- دیابت نوع ۲

۳- دیابت حاملگی4 - دیابت همراه با بیماری های دیگر

۱- دیابت نوع ۱

یک فرد زمانی مبتلا به این نوع دیابت می شود که سلول های لوزالمعده دیگر هیچ انسولینی ترشح نکنند. اکثر مبتلایان به دیابت نوع ۱ را کودکان و نوجوانان و افراد زیر ۳۰ سال تشکیل می دهند.

عوامل زیر می تواند به بروز دیابت نوع ۱ منجر شود:

۱- داشتن زمینه ابتلا به دیابت

۲- ویروس هایی که می توانند به پانکراس صدمه بزنند.

۳- وجود اختلال در سیستم دفاعی بدن که باعث از بین رفتن سلول های تولید کننده انسولین در لوزالمعده می گردد.

علائم دیابت نوع ۱ عبارتند از:

تشنگی فراوان، کاهش وزن بدن، بی حوصلگی، خستگی، گرسنگی شدید، تکرر ادرار

اگر به دیابت نوع ۱ مبتلا هستید درمان شما عبارتند از: برخورداری از برنامه غذایی صحیح ،شرکت در کلاس های آموزشی، تزریق انسولین، فعالیت بدنی و ورزش و علاوه بر تمامی این موارد، کنترل روزانه قند خون و قند ادرار توسط نوارهای موجود در بازار.

۲- دیابت نوع ۲

این نوع دیابت، مهم ترین نوع و به ((دیابت بزرگسالی)) معروف است. حدود ۹۰% دیابتی ها دچار این نوع دیابت هستند. در بدن این افراد، ابتدا انسولین به اندازه کافی ترشح می شود اما بنا به دلایلی، مؤثر واقع نمی شود. اصولاً اختلال در پاسخ هورمونی و مقاومت به انسولین عامل اصلی ایجاد ((هایپرگلیسمی)) یا ((افزایش قند خون)) است.

معمولاً افراد زیر ممکن است به دیابت نوع ۲ مبتلا شوند:

– افراد چاق

– افراد بالای ۳۰ سال

– افرادی که در خانواده درجه اول آنان افراد دیابتی وجود دارد یا استعداد ابتلا به دیابت دارند.

– برخی خانم های باردار

– افرادی که دارای فشار خون بالا هستند.

– افرادی که از میزان بالای چربی خون برخوردارند.

در بسیاری از افراد، علائم دیابت نوع ۲ چندان مشهود نیست و یا این که بروز و پیشروی آن بسیار بطئی و کند است و به همین دلیل تشخیص این نوع دیابت غالباً دیر هنگام صورت می گیرد و متأسفانه اغلب این دیابتی ها زمانی به پزشک مراجعه می کنند که بسیاری از ایشان دچار یکی از عوارض دیابت شده اند.

مهم ترین علائم دیابت نوع ۲ عبارتند از:

۱- تکرر ادرار

۲- تشنگی فراوان

۳- عصبی و بی حوصله بودن

۴- اختلال در بینایی

۵- بی حسی و یا مورمور شدن انگشتان

۶- ایجاد زخم و دیر بهبود یافتن زخم ها

دیابت نوع ۲ اکثراً در ارتباط با درمان یک بیماری دیگر و یا هنگام یک آزمایش تصادفی تشخیص داده می شود. اگر به دیابت نوع ۲ مبتلا هستید، بدانید که پایه اساسی درمان، غیر از آموزش، برنامه غذایی صحیح و فعالیت جسمی است. در بعضی موارد، داروی خوراکی و یا تزریق انسولین نیز بخشی از درمان است. در هر حال دیابت نوع ۲ را بوسیله کاهش وزن، رعایت تغذیه صحیح و ورزش می توان درمان کرد.

۳-دیابت حاملگی

حدود ۳ تا ۵ درصد خانم های باردار، به خصوص در اواخر دوران حاملگی، به دیابت مبتلا می شوند. اگر چه بعد از زایمان و به دنیا آمدن نوزاد، دیابت از بین می رود اما ممکن است در بارداری بعدی، مجدداً ظاهر گردد.

حدود ۵۰ درصد خانم هایی که طی دوران حاملگی دچار دیابت می شوند ممکن است به طور دائمی به دیابت مبتلا شوند. در این صورت حتماً باید تحت نظر پزشک متخصص، برای خود و فرزندانشان آموزش برنامه های صحیحی را ببینند. به رغم این که دیابت با توجه به علم امروز عارضه ای است که کاملاً رفع نمی شود و تا آخر عمر باقی می ماند ، اما می توان با همکاری پزشک آن را به گونه ای کنترل نمود که امری بسیار معمولی به نظر آید و فرد دیابتی، تصویری از یک بیماری در ذهن خود ایجاد ننماید.

۴-دیابت همراه با بیماری های دیگر

در برخی افراد مبتلا به بعضی از بیماری ها (به عنوان مثال،: تالاسمی، بیماری های لوزالمعده، بیماری های غدد درون ریز و …) دیابت نیز بروز می کند.

عوارض دیابت :

۱- عوارض زودرس

۱-۱ – کتواسیدوز یا کمای دیابتی: یک اختلال مربوط به سوخت و ساز است که در اثر افزایش میزان قند خون همراه با استون ایجاد می شود که سبب گیجی، سستی و بی حالی، احساس تشنگی شدید، خستگی و تنگی نفس شده و همچنین در بعضی موارد با اغماء همراه است که در صورت عدم درمان ممکن است منجر به مرگ فرد شود.

۱-۲ – کمای هایپر اوسمولار: که در افراد دیابتی نوع ۲ در صورتیکه قند خون افزایش پیدا کند می­تواند در نهایت به کمای هایپر اوسمولار یا کمای غیر اسیدوز بیانجامد.

۱-۳ – هیپو گلیسمی: اگر میزان قند خون از ۶۰ میلی گرم درصد کمتر شود، خطر هیپوگلیسمی انسان را تهدید می کند، ولی اکثر متخصصان معتقدند زمانی باید از هیپوگلیسمی سخن به میان آورد که میزان قند خون به کمتر از ۴۰ میلی گرم درصد برسد. اگر فردی دچار هیپوگلیسمی شود ولی به موقع و به طور صحیحی درمان نشود، میزان قند خون(گلوکز) او کاهش یافته در نتیجه دچار گیجی و سرانجام بیهوشی می شود و ممکن است نهایتاً به او تشنج نیز دست بدهد. از نشانه های هیپوگلیسمی می توان به گرسنگی فراوان، طپش قلب، رنگ پریدگی، بی قراری، پوست مرطوب و سرد، لرزش، سست شدن زانوها سردرد، دل درد، اختلال بینایی، و سرانجام کاهش قدرت تمرکز اشاره کرد.

۱-۴ – هایپرگلیسمی: اصولاً هنگامی قند خون افزایش می یابد که بین نیاز و وجود انسولین در بدن نسبت مناسبی برقرار نباشد. مواردی که ممکن است به هایپرگلیسمی منجر شود: فعالیت بدنی کم، پر خوری، فراموشی تزریق انسولین یا مصرف دارو، بیماری ها

در صورتی که عوارض زودرس دیابت سریع درمان نشود فرد دیابتی به کمای دیابتی دچار می شود. در دیابتی های نوع ۱ که انسولین تزریق می کنند دچار کمای دیابتی و نهایتاً کتواسیدوز می شوند و در دیابتی های نوع ۲ دچار کمای دیابتی هایپر اوسمولار (کمای غیر اسیدوز) می شوند.

۲- عوارض دیررس

۲-۱ – عارضه چشمی: که ممکن است به نابینایی کامل ختم شود.

۲-۲ – نفروپاتی ( بیماری کلیه): که ممکن است باعث از کارافتادگی کامل کلیه ها شود.

۲-۳- نوروپاتی (آسیب دیدگی اعصاب): در صورت همراه شدن با مشکلات گردش خون ممکن است موجب ایجاد زخم در پاها و نیز قانقاریا شود که در نهایت به قطع عضو می انجامد.

۲-۴ – بیماری قلبی- عروقی: که بر روی قلب و رگهای خونی اثر می گذارد و یا ممکن است به سکته های قلبی (منجر به حمله قلبی) سکته مغزی (یکی از علل اساسی ناتوانی و مرگ در افراد دیابتی) منجر شود.

اقدامات درمانی دیابت

به طور کلی یکی از مهمترین بخش­های پیشگیری که پرستار بیمار باید بداند از پیشرفت بیماری دیابت و موفقیت در روند به نوعی درمان و کاهش شدت این بیماری مزمن در بدن فرد مبتلا رعایت نکات تغذیه ای و داشتن برنامه غذایی دقیق است .

هنگامی که قند خون بالا میرود با انجام فعالیت بدنی قند خون در بدن شما تبدیل به انرژی می شود و باعث کاهش قند خون می شود.

به طور متوالی ۳ تا ۴ لیوان آب بنوشید و تا هر زمان زودتر که می توانید ادرار کنید. خوردن آب، قند موجود در خون شما را رقیق می کند و ادرار کردن باعث دفع قند خون از بدن شما می شود.

مراقبت از کلیه ها در دیابت :

مشکل کلیوی افراد دیابتی بیشتر به دلیل اختلال در کارکرد گلومرول ها، که در واقع محل تصفیه خون در کلیه هستند، ایجاد می گردد.

در مراحل ابتدایی بیماری کلیوی، پروتئین در ادرار ظاهر می شود که با تشخیص زودرس در این مرحله می توان از بدتر شدن بیماری جلوگیری کرد.

در مرحله بعدی، کلیه ها توان دفع مواد زائد مانند کراتینین و اوره را از دست می دهند.

در بیشتر مبتلایان به دیابت نوع 1، نشانه های اختلال کلیه 15 تا 20 سال بعد دیده می شود. شیوع نارسایی کلیه در دیابت نوع 2 کمتر است، ولی با سرعت بیشتر و معمولا در مدت 10 سال بروز می کند.

باید به خاطر داشته باشید که فشار خون بالا، عامل اصلی بروز بیماری های کلیوی در مبتلایان به دیابت است.

همچنین سابقه خانوادگی فشار خون بالا در فرد دیابتی، احتمال ابتلا به بیماری های کلیوی را زیادتر می کند.

فشار خون خود را مرتب کنترل کنید و در صورت بالا بودن آن به پزشک مراجعه نمایید.

فشار خون بالا معمولا به فشار خون بالاتر از 140 بر روی 90 میلی متر جیوه گفته می شود.

در این رابطه اگر فرد مبتلا به فشار خون بالا، داروهای ضد فشار خون را طبق نظر پزشک معالج به طور مرتب مصرف کند، می تواند از ایجاد یا پیشرفت بیماری های کلیوی جلوگیری نماید.

اگر مبتلا به فشار خون بالا هستید:

- نمک کم مصرف کنید.

- موقع طبخ غذا نمک اضافه نکنید.

- از مصرف غذاهای خیلی شور نظیر چیپس، ترشی و... پرهیز کنید.

- وزن خود را در حد مطلوب نگه دارید.

- مصرف گوشت قرمز ، ماهی، پنیر و دیگر غذاهای پروتئینی را محدود سازید.

- مقدار قند خون خود را مرتب کنترل کنید.

- سیگار نکشید. به خاطر داشته باشید که کشیدن سیگار باعث تشدید مشکلات کلیوی خواهد شد.

- در صورت امکان هموگلوبین قند دار شده (HbAIC) خود را اندازه گیری کنید. این آزمایش وضعیت کنترل قند خون تان را در 1 تا 3 ماه گذشته نشان می دهد.

- با برنامه غذایی صحیح، ورزش مداوم و مصرف منظم داروهای تجویز شده، به کنترل قند خون خود کمک کنید.

- سالانه برای بررسی کارکرد کلیه های تان به پزشک مراجعه کنید.

- اعضای گروه دیابت می توانند در کاهش خطر آسیب کلیه ها به شما کمک کنند.

کاهش مشکلات کلیوی:

رعایت یک رژیم غذایی کم پروتئین ، در دیابتی های مبتلا به مشکلات کلیوی مفید است.

برای حفظ سلامت کلیه های تان مراقب قند و فشار خون خود باشید.

بنابراین مشکلات کلیوی در دیابت نیز مانند دیگر عوارض مزمن آن، قابل پیشگیری یا حداقل به تأخیر انداختن است.

مهم ترین نکته برای پیشگیری از پیدایش عوارض دیابت این است که قند خون را در محدوده طبیعی(110 – 70 میلی گرم در دسی لیتر) نگه دارید و نکات زیر را همواره به خاطر بسپارید.

اگر هر یک از علامت های زیر که نشانه عفونت کلیه یا مثانه هستند در شما بروز کرد، به پزشک خود اطلاع دهید:

- کمر درد

- سوزش ادرار

- تکرر ادرار

- ناتوانی در دفع ادرار، علی رغم وجود احساس مربوطه

- ادرار کدر یا خونی

ورزش و دیابت

یک فرد دیابتی، می تواند با برقراری تعادل بین فعالیت بدنی، داروها و مصرف مواد غذایی روزانه خود، نه تنها از افزایش قند خون جلوگیری نموده، بلکه مانع از افت آن نیز گردد.

تاثیر ورزش بر دیابت

ورزش حساسیت بدن به انسولین را افزایش داده و باعث تنظیم قند خون می شود.

همچنین ورزش نمودن در تنظیم فشارخون موثر است.

ورزش کردن با کاهش توده چربی بدن به کاهش وزن کمک می نماید.

ورزش باعث افزایش انرژی و کاهش استرس می شود.

زمان مناسب برای ورزش کردن

همیشه از پزشکتان درباره زمان ورزش سوال کنید. پزشک بر اساس برنامه رژیم غذائی و داروهای مصرفی شما، بهترین زمان ورزش را مشخص می نماید.

برای افراد دیابتی، ۱ تا ۳ ساعت پس از مصرف غذا، مناسب ترین زمان برای ورزش کردن است.

کنترل قند با دستگاه گلوکومتر، قبل، حین و پس از ورزش لازم است.

در دیابت نوع ۱ و دیابت نوع ۲ که انسولین تزریق می کنند، وقتی قند خون بالای ۲۵۰ میلی گرم باشد، ورزش کردن در این زمان باعث افزایش قند خون می شود.

آیا هر نوع ورزشی می توان انجام داد؟

ورزش هائی که باعث بالا رفتن فشار در مویرگ های شبکیه چشم می شود مانند بلند کردن وزنه سنگین، ممکن است مشکلات چشمی شما را افزایش دهد.

اگر دچار اختلال حسی در پاها هستید، پیاده روی طولانی، ممکن است باعث آسیب رساندن به پاها گردد.

مراقبت از پاها هنگام ورزش

هنگام ورزش، کفش راحت بپوشید، بطوری که کل پاها را بپوشاند و از جوراب ضخیم نخی استفاده نمائید که عرق پاها را جذب و پاها را محافظت نماید.

بعد از ورزش، پاهای خود را از نظر بریدگی، تاول، زخم، تورم بررسی نمائید.

آیا ورزش باعث افت قند خون می شود؟

در بیماران دیابتی که انسولین تزریق می کنند، فعالیت بدنی باعث افت قند خون می شود.

افت قند خون ممکن است حین ورزش و یا بلافاصله بعد از ورزش یا حتی ۶ الی ۱۰ ساعت بعد از ورزش (افت قندخون تاخیری) ایجاد شود.

برای ورزش صبحگاهی بیشتر از ۱ ساعت، انسولین شفاف (رگولار) صبح و برای ورزش عصر بیشتر از ۱ ساعت، انسولین شیری (ان پی اچ) صبح، با نظر پزشک کاهش داده شود.

همچنین در مورد کم کردن دارو از پزشک خانواده خود سوال نمائید.

هرگز زمانی که قند خون شما خیلی پایین است، ورزش نکنید.

اگر بیشتر از یک ساعت ورزش می کنید در فواصل منظم، می بایست قندخون خود را اندازه گیری نمائید. همیشه مقداری مواد قندی زودجذب و غذا همراه داشته باشید تا در صورت افت قندخون، میل نمائید.

توجه:

ورزش قندخون بالا را بالاتر و قندخون پایین را پایینتر می آورد، بنابراین بهترین زمان ورزش، زمانی است که قندخون کنترل شده باشد.

قندخون افراد دیابتی که انسولین تزریق می کنند، در هنگام ورزش باید بین ۲۴۰-۱۰۰ میلی گرم باشد.

بیماران دیابتی که مبتلا به مشکلات قلبی، نارسائی کلیه، اختلالات چشمی می باشند، انجام ورزش های سبک توصیه می گردد. شدت ورزش، باید در حدی باشد که صحبت کردن عادی، خیلی دچار مشکل نشود.

حرکات کششی:

بیماران دیابتی می توانند ۲ تا ۳ روز در هفته و بین ۱۵ تا ۳۰ ثانیه برای هر حرکت کششی وقت بگذارند.

نوع حرکات کششی برای اندام های فوقانی و تحتانی ۴ تا ۵ حرکت می باشد.

تحرکات معمول روزانه:

قدم زدن هنگام مکالمه تلفنی، بازی با بچه ها، بلند شدن از جای خود و تعویض کانال تلویزیونی بجای استفاده از کنترل، باغبانی در باغچه کوچک، شستن اتومبیل شخصی بجای بردن به کارواش، پارک کردن وسیله نقلیه در فاصله دورتری از مرکز خرید با انگیزه پیاده روی اجباری، استفاده از پله بجای آسانسور و نظیر این قبیل فعالیتها ....

تحرک داشتن در زندگی روزمره سبب می شود کالری بیشتری بسوزانید.

ورزش های هوازی:

فعالیتهائی که توام با مصرف اکسیژن باشد مثل دویدن در مسافت طولانی، اسکی، دوچرخه سواری و ...

ورزش های قدرتی:

وزنه برداری، بلند کردن وزنه

البته این قبیل ورزش ها در افراد دیابتی با درگیری شدید عروق چشم و یا لیزر تراپی اخیر توصیه نمی شود.

توجه:

هرگز انسولین خود را در عضوی که بیش از اندازه در حین ورزش از آن استفاده می کنید، تزریق نکنید. زیرا جذب آن­سریعتر از حد معمول صورت می گیرد. برای مثال اگر در ورزشی مثل فوتبال، بازو و ران را بیشتر می دهید، بهتر از تزریق را در ناحیه شکم انجام دهید.

ورزش و پای دیابتی

به منظور افزایش جریان خون پاهایتان تمرینات زیر را انجام دهید.

هر روز 3-2 نوبت هر بار 10 بار ورزش های زیر را انجام دهید.

ورزش ها را به نوبت برای هر دو پا انجام دهید.

ابتدا روی صندلی بنشینید(به پشت صندلی تکیه ندهید)

1-جمع کردن و باز کردن انگشتان پا

الف) انگشتان هر دو پا را جمع کنید و دوباره به حالت اول برگردانید.

2- بلند کردن پنجه و پاشنه پا

الف)پنجه(جلوی پا) را بلند کنید طوری که پاشنه پا را بلند کنید.

3- چرخش پنجه با به طرفین

الف)پنجه(جلوی پا) را بلند کنید.

ب) پا را از مچ به طرف بیرون بچرخانید و روی زمیـن بگذاریـد دوبـاره پا را به حالـت اول برگردانیـد.

ج) پنجه(جلوی پا) را بلند کنید و از وسط به طرف داخل بچرخانید و روی زمین بگذارید.

4- چرخش پاشنه پا به طرفین

الف)پاشنه را بلند کنید.

ب) پاشنه پا را به طرف بیرون بچرخانید و روی زمین بگذارید

ج) پاشنه را بلند کنید و از وسط به طرف داخل بچرخانید و روی زمین بگذارید.

5- کشش پنجه

الف) پاها را از زانو بلند کنید (ران و ساق پا در امتداد هم قرار بگیرند)

ب) پنجه پا را سوی خود و بعد به سمت مقابل بکشید و سپس دوباره پا را به حالت اول برگردانید.

6- چرخاندن مچ پا در حالی که پا ار دراز کرده اید.

الف) پا را دراز کرده، بالا نگه دارید.

ب) مچ پا را در مسیر عقربه های ساعت بچرخانید.

ج) مچ پا را در مسیر بر عکس عقربه های ساعت بچرخانید.

7- حرکت انگشتان و پنجه پا

الف) روزنامه ای را روی زمین پهن کنید.

ب) باپاهای برهنه روزنامه را مچاله کنید تا گلوله شود.

ج) گلوله را باز کنید تا به حالت اول برگردد.

د) با پاها خود روزنامه را پاره کنید.

8- وسیله استوانه ای یا مدور

یک وسیله استوانه ای یا مدور (وردنه، بطری آب یا نوشابه) در زیر کف پا قرار دهید. با حرکت آن به عقب و جلو گردش خون را در پاهایتان افزایش دهید.

9- کمک fh انگشتانتان

سعی کنید با کمک انگشتانتان اجسام ریز و بی خطر را جابجا کنید.

10- روی زمین بنشینید

روی زمین بنشینید و پاهایتان را به دیوار مماس کنید. یک بالش بین کف پا و دیوار قرار دهید با پنجه، انگشتان و پاشنه به بالش فشار آورید.

دیابت و چشم ها

افزایش قند خون طی مدت طولانی سبب ایجاد عوارض و مشکلات در فرد دیابتی میشود .افزایش قند خون میتواند به قسمتهای مختلف بدن همچون ; چشم , قلب و عروق صدمه برساند . دیابت مشکلات زیادی بر جای میگذارد که تعدادزیادی از انها قابل پیشگیری بوده و یا میتوان سیر انرا کندتر نمود .

چگونه میتوان از مشکلات چشمی ناشی از دیابت پیشگیری کرد ؟

1.قند خون و فشار خون خود را تا حد ممکن در اندازه طبیعی نگهدارید .

2.سالی یکبار برای معاینه چشم به چشم پزشک مراجعه کنید حتی اگر از نظر بینائی مشکلی هم ندارید .

3.متخصص چشم قطره هائی برای چشم استفاده میکند که سبب باز شدن مردمک چشم میشود که این کار سبب تار شدن دید شما میشود , با این عمل پزشک قادر خواهد بود تا شبکیه چشم شما را ببیند . اگر مشکلات چشم زودتر تشخیص داده شود , درمان زودتر انجام میشود و بدین ترتیب از ایجاد خطرات جدی تر بعدی پیشگیری میشود .

4.چشم شما در اثر دیابت ممکن است اسیب ببیند ودر نتیجه ان تاریبیند یا دچار دوبینی شوید . از پزشکتان بخواهید که چشمهایتان را از نظر علائم اب مروارید و اب سیاه بررسی کند .

5.اگر باردار هستید و دیابت دارید در طی سه ماه اول بارداری لازم است تا چشم پزشک چشمانتان را معاینه کند .

6.اگر قصد باردار شدن دارید از پزشکتان بخواهید تا چشم شما را معاینه کند .

7.سیگار نکشید .

نوروپاتی دیابتی

شاید دیده باشید دیابتی ها از سوزن سوزن شدن و گرفتگی دست ها و پاها شکایت دارند که موقتی بوده و متناوبا رخ می دهد. این اولین مرحله آسیب اعصاب است (شاخه های حسی اعصاب محیطی اولین گروه اند که آسیب می بینند). به مرور دردها بیشتر و شدیدتر و طولانی تر می شوند.

فقدان حس در پاها که فرد به طور مکرر به پاهای اش آسیب و ضربه می زند و متوجه آن نمی شود و دچار "پای دیابتی" می گردد.

به طور متوسط بیماران دیابتی طی 10 تا 20 سال بعد از شروع بیماری دچار آسیب اعصاب می شوند، البته بعضی بیماران بسیار سریع تر دچار علایم عصبی می شوند و بعضی دیگر اصلا گرفتار نمی شوند.

هر چه مدت ابتلا به بیماری دیابت بیشتر باشد و هر چه کنترل دیابت ضعیف تر باشد، احتمال آسیب اعصاب و شدت آسیب بیشتر خواهد بود

در اثر بیماری دیابت هر قسمتی از اعصاب محیطی و اعصاب خودکار (سمپاتیک ها و پاراسمپاتیک ها) می تواند آسیب ببیند.

اعصاب خودکار به جاهایی عصب دهی می کنند که عملکرد غیرارادی دارند، مثل قلب، عضلات صاف احشا و ارگان های داخلی بدن و غدد.

اعصاب محیطی هم به اعصابی اطلاق می شود که از جمجمه یا نخاع بیرون می آیند. اعصابی که از جمجمه بیرون می آیند به چشم ها، زبان، صورت، گوش ها و... می روند و اعصابی که از نخاع بیرون می آیند به عضلات ارادی بدن عصب دهی می کنند. اعصاب نخاعی شاخه های حسی نیز دارند که حس های لمس، حرارت، درد و... را انتقال می دهند.

آسیب پا در نوروپاتی دیابتی

در اثر دیابت رگ های بدن دچار مشکل می شوند و در وظیفه خود که خون رسانی و تغذیه سلول های مختلف است ناموفق عمل می کنند و به خاطر این نارسایی، اعصاب آسیب می بینند. به علاوه میزان بالای قند خون در آسیب اعصاب دخالت دارد.

کار اعصاب که مختل شود همه چیز به هم می ریزد، مثلا معده دچار بی حرکتی و تاخیر در تخلیه غذا شده و فرد دچار دل درد و احساس سنگینی معده، تهوع و استفراغ می شود.

بروز یبوست یا اسهال، اختلال ریتم طبیعی قلب و بروز علایم قلبی، بی اختیاری یا احتباس ادرار به دنبال آسیب اعصاب مثانه و در مردان اختلال نعوظی به دلیل بیماری دیابت ممکن است رخ دهند.

قطعا جایی برای شک وجود ندارد که کنترل دقیق قند خون از ایجاد آسیب اعصاب در بیماران دیابتی جلوگیری می کند.

نوروپاتی دیابتی چگونه درمان می شود؟

هدف از درمان رهایی از مشکلات ایجاد شده و پیشگیری از تخریب بیشتر اعصاب است. نخستین گام کنترل قند خون است، زیرا از پیدایش مشکلات جدید و بدتر شدن عوارض قبلی پیشگیری می کند.

1. - در مواردی که قرص ها نمی توانند قند خون را به خوبی کنترل کنند، تزریق انسولین معمولا مفید واقع می شود.
2. - گاهی قرص هایی که برای درمان افسردگی استفاده می شوند، برای درمان نوروپاتی ناشی از دیابت به کار می روند و دارای اثرات مفید در بهبود کیفیت خواب نیز هستند.
3. - هنگام شب می توان از مسکن ها استفاده کرد.
4. - برای بهبود عوارض گوارشی پیشنهاد می شود تعداد وعده های غذایی را افزایش دهید و میزان غذای مصرفی در هر وعده را کم کنید. همچنین از مصرف غذاهای پرچربی و پرفیبر پرهیز کنید.
5. - برای جلوگیری از ضعف و سرگیجه، تغییر وضعیت ایستادن و نشستن را آهسته انجام دهید. گاهی برای بهبود ضعف اندام ها ممکن است فیزیوتراپی توصیه شود.
6. - به دلیل استعداد ابتلا به عفونت ادراری در مبتلایان به نوروپاتی دیابتی، لازم است مبتلایان به دیابت آب و مایعات بیشتری بنوشند و اگر دچار تکرر ادرار هستند سعی کنند به فواصل منظم، مثلا هر 3 ساعت یک بار ادرار کنند.

کنترل استرس در دیابت :

اگر شما به دیابت مبتلا باشید استرس می تواند آشکارا در مدیریت بیماری شما مداخله نماید. علاوه بر آن که اگر تحت استرس باشید ممکن است مصرف یک وعده ی غذایی یا دریافت داروی تان را فراموش نمایید که در نتیجه می تواند سطوح قند خون تان را متاثر نماید.

فرا گرفتن روش های مدیریت استرس به ویژه اگر به دیابت مبتلا باشید بسیار مهم است.

هر چند که نمی توانید به طور کامل استرس را از زندگی روزمره ی خود حذف نمایید، ولی راه های بسیاری برای تخفیف استرس وجود دارند و شما با فرا گرفتن راه کارهای مدیریت استرس به کنترل بهتر بیماری دیابت خود کمک می نمایید.

وقتی به نظر می رسد که وقایع زندگی تان نامطلوب پیش می روند، همیشه دیدن جنبه های منفی و نیمه ی خالی لیوان آسان تر از دیدن جنبه های مثبت است. در حالی که در هر زمینه از زندگی شما نکات مثبتی وجود دارند از جمله در: شغل تان، خانواده، دوستان و سلامت شما. لذا نگاه کردن به نقاط قوت و نیمه ی پُر لیوان به شما کمک می کند که وقایع ناخوشایند و استرس را پشت سر بگذارید.

پیشرفت در شغل با استرس امکان پذیر نیست:

این که همه ی ما می خواهیم در کارمان موفق باشیم انکار ناپذیر است. اما اگر این اهمیت کار با استرس روزافزون برای شما همراه باشد، شاید ارزش زیادی نداشته باشد. معنای این جمله عدم اهمیت به کار نیست ولی ما باید استعدادهای خود را جدی بگیریم.

شما باید بدانید که توانایی ها و استعدادها و اهداف شما کدامند؟ آیا شما بیش از حد از خودتان انتظار دارید؟ سعی کنید بی مورد به خودتان فشار و استرس وارد نکنید و بیشتر از آن چه که دارید و یا می توانید به آن دست پیدا کنید را انتظار نداشته باشید.

همیشه در کارتان افراد موفق تر را در نظر بگیرید آیا همه ی آن ها استرس شما را دارند؟ قطعا این طور نیست پس شما هم می توانید با تمرین، توان بهره گیری از استعداد خود را افزایش دهید بدون آن که استرس داشته باشید.

آن چه را که نمی توانید تغییر دهید را بپذیرید:

برای آن دسته وقایع استرس زا که قابل تغییر نیستند یک برنامه ی ساده ی عملکردی را تدارک ببینید. به هر حال مسائل زندگی دو دسته اند: یک دسته قابل اصلاح و بهبود هستند و دسته ی دیگر را نمی توان تغییر داد و لذا باید با آن ها سازش و مدارا کرد.

از خودتان سوال های زیر را بپرسید:

* آیا من موقعیت یا موقعیت های استرس زا را تحت کنترل دارم؟

* آیا از قبل برای آن برنامه ریزی کرده ام؟

* آیا می توانم موقعیتم را تغییر دهم؟

* آیا دغدغه ی امروز من دو سال بعد هم همین قدر مهم است؟

* آیا اگر خودم را مضطرب و ناراحت کنم فایده دارد؟

* آیا ارزش دارد که با استرس سلامت خودم را به خطر بیندازم؟

فقط آن دسته کارهایی را انجام دهید که انجام آن ها واجب و ضروری است. از پذیرفتن کارهایی که مسئولیت انجام آن ها را ندارید و لازم نیست که حتما آن ها را انجام دهید پرهیز نمایید. لازم نیست هر دعوتی که از شما می شود را بپذیرید و یا هر درخواستی که از شما می شود را اجابت کنید، شما بیش از هر چیز باید مراقب سلامت خود باشید و از استرس دور بمانید.

شما باید از قبل برای مواقعی که با اتفاق های غیر منتظره و استرس زا مواجه می شوید تدابیری را اندیشیده باشید.

مشاوره

سعی کنید همیشه تدابیری جهت کنترل استرس در موقعیت های مختلف را در ذهن داشته باشید و آماده باشید که با استرس های روزمره مقابله کنید.

با شخصی دیگر در مورد استرس خود درد و دل کنید:

استرس ها را در درون خود محبوس ننمایید. اگر نمی خواهید که با یکی از اعضای خانواده یا یک دوست صمیمی مشورت کنید مشاوران و افراد حاذقی وجود دارند که بتوانند حمایت ها و بصیرت هایی را برای شما به ارمغان آورند.

اگر تمایل دارید که به روان شناس یا مشاور مراجعه نمایید از پزشک تان بخواهید که شما را راهنمایی کند.

استفاده از فعالیت بدنی و ورزش برای مقابله با استرس:

مزایای ورزش در کاهش استرس به خوبی شناخته شده است به ویژه برای افرادی که به دیابت مبتلا می باشند. ورزش به شما احساس خوبی می بخشد و علایم استرس تان را تسکین می دهد.

یک پیاده روی فرح بخش یا قدری نرمش و ورزش می تواند روحیه ی شما را بازسازی کند. همچنین شواهدی وجود دارد مبنی بر این که انجام برخی نرمش ها و تمرینات کششی و تمرینات یوگا و مدیتیشن در تسکین استرس مفید می باشند.

زمانی را برای استراحت خود در نظر بگیرید:

شما باید در شبانه روز زمانی را برای استراحت و تجدید قوای خود در نظر بگیرید. در این زمان ها می توانید به فعالیت هایی نظیر: هر نوع تفریح و استراحت و تنفس عمیق به عنوان یک برنامه ی اصلی زندگی بپردازید.

می توانید در یک فضای خوشایند پیاده روی کنید. می توانید به موسیقی مورد علاقه ی خود گوش کنید و یا از مطالعه ی یک کتاب آرام بخش لذت ببرید. می توانید به عبادت و مناجات بپردازید و مشکلات خود را به خدا بسپارید و به او توکل نمایید.

شب ها به اندازه ی کافی بخوابید:

برطرف نمودن خستگی روزانه با خواب کافی شبانه نقش بسیار مهمی را در بهبود خلق و خو و توانایی بدن برای مقابله با استرس های روزمره بازی می نماید.

سعی کنید 8 ساعت خواب شبانه را داشته باشید.