منشور حقوق بیماران
d1
منشور حقوق بیمار در ایران

بینش و ارزش یکایک افراد جامعه متعهد  به حفظ و احترام به کرامت انسانها می باشند .این امر در شرایط بیماری از اهمیت ویژه ای برخوردار است. بر اساس قانوناساسی توجه به کرامت والای انسانی از اصول پایه نظام جمهوری اسلامی بوده ، دولتموظف است خدمات بهداشتی‌ - درمانی را برای یکایک افراد کشور تأمین کند. بر این اساسارائه خدمات سلامت باید عادلانه و مبتنی بر احترام به حقوق و رعایت کرامت انسانیبیماران صورت پذیرد.
این منشور با توجه به ارزشهای والای انسانی و مبتنی برفرهنگ اسلامی و ایرانی و بر پایه برابری کرامت ذاتی تمامی گیرندگان خدمات سلامت وبا هدف حفظ ، ارتقا و تحکیم رابطه انسانی میان ارائه کنندگان و گیرندگان خدماتسلامت تنظیم شده است.
حقوق بیمار
1- دریافت مطلوب خدمات سلامت حق بیمار است.
-
ارائه خدمات سلامت باید:
1-1شایسته شان و منزلت انسان و با احترام بهارزش‌ها، اعتقادات فرهنگی و مذهبی باشد ؛
2-1بر پایه‌ی صداقت، انصاف،ادب وهمراه با مهربانی باشد ؛
3-1فارغ از هرگونه تبعیض از جمله قومی، فرهنگی،مذهبی، نوع بیماری و جنسیتی باشد ؛
4-1بر اساس دانش روز باشد ؛
5-1مبتنیبر برتری منافع بیمار باشد ؛
6-1در مورد توزیع منابع سلامت مبتنی بر عدالت واولویت های درمانی بیماران‌ باشد ؛
7-1مبتنی بر هماهنگی ارکان مراقبت اعم ازپیشگیری، تشخیص، درمان و توانبخشی باشد

8-1به همراه تامین کلیه امکاناترفاهی پایه و ضروری و به دور از تحمیل درد و رنج و محدودیت‌های غیرضروری باشد ؛
9-1توجه ویژه‌ای به حقوق گروه‌های آسیب‌پذیر جامعه از جمله کودکان،زنانباردار، سالمندان، بیماران روانی، زندانیان، معلولان ذهنی و جسمی و افراد بدونسرپرست داشته باشد

 10-1در سریع‌ترین زمان ممکن و با احترام به وقت بیمارباشد ؛
11-1با در نظر گرفتن متغیرهایی چون زبان، سن و جنس گیرندگان خدمت باشد؛
12-1در مراقبت‌های ضروری و فوری (اورژانس)، بدون توجه به تأمین هزینه‌ی آنصورت گیرد. در موارد غیرفوری(الکتیو) بر اساس ضوابط تعریف شده باشد ؛
13-1درمراقبت‌های ضروری و فوری (اورژانس)، در صورتی که ارائه خدمات مناسب ممکن نباشد،لازم است پس از ارائه‌ی خدمات ضروری و توضیحات لازم، زمینه انتقال بیمار به واحدمجهز فراهم گردد؛
14-1) در مراحل پایانی حیات که وضعیت بیماری غیر قابل برگشت ومرگ بیمار قریب الوقوع می باشد با هدف حفظ آسایش وی ارائه گردد. منظور از آسایشکاهش درد و رنج بیمار، توجه به نیازهای روانی، اجتماعی، معنوی و عاطفی وی وخانواده‌اش در زمان احتضار می‌باشد. بیماردر حال احتضار حق دارد در آخرین لحظاتزندگی خویش با فردی که می‌خواهد همراه گردد.
2*اطلاعات باید به نحو مطلوب و بهمیزان کافی در اختیار بیمار قرار گیرد.
2-1محتوای اطلاعات باید شامل مواردذیل باشد:

مفاد منشور حقوق بیمار در زمان پذیرش ؛
2-1-1ضوابط وهزینه‌های قابل پیش بینی بیمارستان اعم از خدمات درمانی و غیر درمانی و ضوابط بیمهو معرفی سیستم های حمایتی در زمان پذیرش ؛
2-1-3نام، مسؤولیت و رتبه‌ی حرفه‌ایاعضای گروه پزشکی مسئول ارائه مراقبت از جمله پزشک، پرستار و دانشجو و ارتباطحرفه‌ای آن‌ها با یکدیگر؛
2-1-4) روش‌های تشخیصی و درمانی و نقاط ضعف و قوت هرروش و عوارض احتمالی آن ، تشخیص بیماری، پیش آگهی و عوارض آن و نیز کلیه‌ی اطلاعاتتأثیر‌گذار در روند تصمیم‌گیری بیمار ؛
2-1-5نحوه‌ی دسترسی به پزشک معالج واعضای اصلی گروه پزشکی در طول درمان ؛
2-1-6کلیه‌ی اقداماتی که ماهیت پژوهشیدارند.
2-1-7ارائه آموزش‌های ضروری برای استمرار درمان ؛
2-2نحوه‌یارائه اطلاعات باید به صورت ذیل باشد :
2-2-1اطلاعات باید در زمان مناسب ومتناسب با شرایط بیمار از جمله اضطراب و درد و ویژگی‌های فردی وی از جمله زبان،تحصیلات و توان درک در اختیار وی قرار گیرد، مگر این‌که:
-
تأخیر در شروع درمانبه واسطه‌ی ارائه‌ی اطلاعات فوق سبب آسیب به بیمار گردد؛ (در این صورت انتقالاطلاعات پس از اقدام ضروری، در اولین زمان مناسب باید انجام شود.
-
بیمارعلی‌رغم اطلاع از حق دریافت اطلاعات، از این امر امتناع نماید که در این صورت بایدخواست بیمار محترم شمرده شود، مگر این‌که عدم اطلاع بیمار، وی یا سایرین را در معرضخطر جدی قرار دهد ؛
2-2-2بیمار می‌تواند به کلیه‌ی اطلاعات ثبت‌شده درپرونده‌ی بالینی خود دسترسی داشته باشد و تصویر آن ‌را دریافت نموده و تصحیحاشتباهات مندرج در آن را درخواست نماید.
3*حق انتخاب و تصمیم‌گیری آزادانهبیمار در دریافت خدمات سلامت باید محترم شمرده شود.
3-1محدوده انتخاب وتصمیم‌گیری درباره موارد ذیل می‌باشد:
3-1-1انتخاب پزشک معالج و مرکزارائه‌کننده‌ی خدمات سلامت در چارچوب ضوابط ؛
3-1-2انتخاب و نظر خواهی ازپزشک دوم به عنوان مشاور ؛
3-1-3شرکت یا عدم شرکت درهر گونه پژوهش، با اطمیناناز اینکه تصمیم‌گیری وی تأثیری در تداوم و نحوه دریافت خدمات سلامت نخواهد داشت ؛
3-1-4قبول یا رد درمان های پیشنهادی پس از آگاهی از عوارض احتمالی ناشی ازپذیرش یا رد آن مگر در موارد خودکشی یا مواردی که امتناع از درمان شخص دیگری را درمعرض خطر جدی قرار می‌دهد؛
3-1-5اعلام نظر قبلی بیمار در مورد اقدامات درمانیآتی در زمانی که بیمار واجد ظرفیت تصمیم‌گیری می‌باشد ثبت و به‌عنوان راهنمایاقدامات پزشکی در زمان فقدان ظرفیت تصمیم‌گیری وی با رعایت موازین قانونی مد نظرارائه کنندگان خدمات سلامت و تصمیم‌گیرنده جایگزین بیمار قرار گیرد.
3-2شرایطانتخاب و تصمیم‌گیری شامل موارد ذیل می‌باشد:
3-2-1انتخاب و تصمیم‌گیری بیمارباید آزادانه و آگاهانه ، مبتنی بر دریافت اطلاعات کافی و جامع (مذکور دربند دوم) باشد ؛
3-2-2پس از ارائه اطلاعات، زمان لازم و کافی به بیمار جهت تصمیم‌گیری وانتخاب داده شود.
4*ارائه خدمات سلامت باید مبتنی بر احترام به حریم خصوصیبیمار(حق خلوت) و رعایت اصل رازداری باشد.
4-1رعایت اصل رازداری راجع بهکلیه‌ی اطلاعات مربوط به بیمار الزامی است مگر در مواردی که قانون آن را استثناکرده باشد ؛
4-2در کلیه‌ی مراحل مراقبت اعم از تشخیصی و درمانی باید به حریمخصوصی بیمار احترام گذاشته شود. ضروری است بدین منظورکلیه‌ی امکانات لازم جهت تضمینحریم خصوصی بیمار فراهم گردد؛
4-3فقط بیمار و گروه درمانی و افراد مجاز از طرفبیمار و افرادی که به حکم قانون مجاز تلقی می‌شوند میتوانند به اطلاعات دسترسیداشته باشند؛
4-4بیمار حق دارد در مراحل تشخیصی از جمله معاینات، فرد معتمدخود را همراه داشته باشد. همراهی یکی از والدین کودک در تمام مراحل درمان حق کودکمی باشد مگر اینکه این امر بر خلاف ضرورت‌های پزشکی باشد.

5*دسترسی به نظامکارآمد رسیدگی به شکایات حق بیمار است.
5-1هر بیمار حق دارد در صورت ادعاینقض حقوق خود که موضوع این منشور است، بدون اختلال در کیفیت دریافت خدمات سلامت بهمقامات ذی صلاح شکایت نماید ؛
5-2بیماران حق دارند از نحوه رسیدگی و نتایجشکایت خود آگاه شوند ؛
5-3خسارت ناشی از خطای ارائه کنندگان خدمات سلامت بایدپس از رسیدگی و اثبات مطابق مقررات در کوتاه‌ترین زمان ممکن جبران شود.
دراجرای مفاد این منشور در صورتی که بیمار به هر دلیلی فاقد ظرفیت تصمیم‌گیری باشد،اعمال کلیه‌ی حقوق بیمار- مذکور در این منشور- بر عهده‌ی تصمیم‌گیرنده‌ی قانونیجایگزین خواهد بود. البته چنان‌چه تصمیم‌گیرنده‌ی جایگزین بر خلاف نظر پزشک، مانعدرمان بیمار شود، پزشک می‌تواند از طریق مراجع ذیربط درخواست تجدید نظر درتصمیم‌گیری را بنماید.
چنان‌چه بیماری که فاقد ظرفیت کافی برای تصمیم‌گیری است،اما میتواند در بخشی از روند درمان معقولانه تصمیم بگیرد، باید تصمیم او محترمشمرده شود.